Czym są adaptogeny?

Według definicji adaptogen to substancja ułatwiająca przystosowanie się organizmu do niekorzystnych warunków środowiskowych. Badania nad adaptogenami rozpoczęli rosyjscy naukowcy, którzy szukali środków wspomagających stworzenie żołnierza adaptującego się do każdych warunków, wytrzymałego i odpornego. Zaczęto szukać substancji, które spełniają trzy kryteria – są bezpieczne, są pochodzenia naturalnego i działają na organizm całościowo – stymulują i wzmacniają.

Adaptogeny są pochodzenia roślinnego i są stosowane w medycynie naturalnej od tysięcy lat. Chociaż wspomniane badania odbywały się w latach 50. ubiegłego wieku, to wiele roślin mających właściwości adaptogenne było już używanych w starożytnej chińskiej medycynie.

Jak działają adaptogeny?

Żeby wytłumaczyć działanie adaptogenów, trzeba wspomnieć o homeostazie organizmu i jej znaczeniu dla zdrowia. Homeostaza to inaczej równowaga, polegająca na samoregulacji procesów biologicznych. Gdy odpowiednie warunki są spełnione, to nasze organizmy samodzielnie sobie radzą z niesprzyjającymi warunkami, a także zapewniają dostosowywanie się do zmian, na przykład adaptację do nowych warunków. Wewnętrzna stabilność to kontrolowanie wielu procesów nieustannie zachodzących w organizmie i zachowywania na przykład odpowiedniej temperatury, pH krwi i płynów ustrojowych, ciśnienia itd.

Jeśli jesteśmy zdrowi, to nasz organizm radzi sobie z utrzymaniem równowagi i dostosowywaniem się do zmiennych warunków. Przykładowo, jest w stanie poradzić sobie z krótkotrwałym stresem. Jednak kiedy jesteśmy narażeni na długotrwały stres, to równowaga może zostać zaburzona. Badania wykazują, że długotrwały stres prowadzi do zaburzenia homeostazy ustroju i otwiera furtkę chorobom cywilizacyjnym.

Adaptogeny, które działają normalizująco na organizm, świetnie sprawdzają się w profilaktyce chorób cywilizacyjnych. Pomagają walczyć z podwyższonym kortyzolem – hormonem stresu, którego nadmiar działa wyczerpująco na organizm, utrzymując podwyższone ciśnienie i powodując przewlekłe zmęczenie. Podwyższony kortyzol utrudnia także odchudzanie i budowanie sylwetki.

Adaptogeny dla sportowców

Adaptogeny wzmacniają organizm, zwiększają jego możliwości przystosowawcze do zmieniających się warunków. Ma to ogromne znaczenie dla osób, które uprawiają sport zawodowo i wszystkich, którzy nieustannie przesuwają granice wytrzymałości. Podczas intensywnych treningów nasz organizm jest poddawany wielu próbom i narażony na ciągły stres. Dlatego warto go wspomóc adaptogenami, przywracając naturalną równowagę.

Regularne zażywanie adaptogenów pomaga redukować stres, wzmacniając holistycznie cały organizm. Substancje te pomagają lepiej się regenerować i dodają energii długotrwale, a nie jako chwilowy dopalacz, czerpiący z rezerw. Dodatkowo adaptogeny mają także działanie antyoksydacyjne.

Jak zostało wspomniane na początku, jedną z cech substancji, które są uznawane za adaptogeny jest nietoksyczność. Jeśli jeszcze zastanawiasz się, czy warto sięgnąć po adaptogeny, to pamiętaj, że są bezpieczne, nie uzależniają i można je stosować długotrwale.

Jakie adaptogeny wybrać?

Do najbardziej znanych roślin, które są zaliczane do adaptogenów, należą między innymi żeń-szeń, różaniec górski (Rhodiola), miłorząb japoński (Ginco biloba), Ashwagandha (Withania somnifera), bazylię azjatycką (Tulsi), cytryniec chiński (Schisandra chinensis, Schisandraceae), korzeń lukrecji, grzyb Reishi, Shiitake, Maitake oraz Cordyceps. W suplementach polecanych dla sportowców spotkamy najczęściej buzdyganka ziemnego (Tribulus terrsetrs), różeńca górskiego (Rhodiola rosea), kozieradkę (Trigonella foenum-graecum).

Wszystkie te zioła mają potwierdzone badaniami działanie na chroniczny stres i zmęczenie oraz pozytywny wpływ na układ nerwowy. Istnieje niewiele przeciwwskazań medycznych dla zażywania adaptogenów. Ich zażywanie nie jest wskazane przy nadczynności tarczycy, ale niektóre z adaptogenów mogą być pomocne przy jej niedoczynności. Adaptogeny mają działanie zapobiegające rozwojowi chorób cywilizacyjnych – w tym depresji, ale nie należy ich łączyć z antydepresantami. Jeśli chorujesz na coś przewlekle, to przed sięgnięciem po suplementy z adaptogenami powinieneś skonsultować się z lekarzem.

Adaptogeny mogą pomóc w walce z wieloma chorobami, lecz muszą być wtedy dobrze dobrane i nie mogą kolidować z kuracją farmakologiczną, dlatego najlepiej omówić ich przyjmowanie z lekarzem. Jeśli jesteś osobą zdrową, to możesz na własną rękę sięgnąć po suplementy z adaptogenami. Mogą być to pojedyncze zioła lub preparaty składające się z kilku składników, które zostały skomponowane specjalnie, aby uzupełniać swoje działanie.